Irk Bitig — 65 ırk
Irk Bitig, 9.–10. yüzyıldan kalma, Göktürk (Orhun) harfleriyle yazılmış Eski Türkçe bir yazgı kitabıdır; Dunhuang mağaralarında bulunmuştur. Her ırk (bölüm), bir aşık kemiğinin üç kez atılmasıyla seçilir ve “bilin: iyidir / kötüdür” yargısıyla biter. Oyunda Tastarakay kitabı ilk gizemli kapıda bulur; sonra otağda ve her bölüm başında yazgısını yorumlayabilir.
The Irk Bitig (“Book of Omens”) is a 9th–10th century Old Turkic divination book written in runic script, found in the Dunhuang caves. Each omen is chosen by throwing a four-sided bone die three times and ends with “know: it is good / it is bad”. In the game Tastarakay finds the book at the first mystery gate and can then interpret his fate at camps and at the start of each act.
Aşık düzeni
Aşık kemiği üç kez atılır; her atış 1–4 noktadır ve 4×4×4 = 64 sonuç verir. Elyazmasında 65 ırk vardır: 3-1-3 ve 3-4-1 birden fazla ırka çıkar, 1-2-4 ve 3-1-1 ise elyazmasında yoktur.
Irklar
1. ırk ●● ●● ●● (2-2-2)
“Tanrı’nın oğluyum, hakanım. Gece gündüz altın tahtta oturup eğlenirim.” demiş. Bilin ki bu iyidir.
“I am the son of God, the khan. Day and night I sit on a golden throne and make merry,” he said. Know this: it is good.
iyi / good
2. ırk ●●●● ●●●● ●●●● (4-4-4)
“Alaca atlı yol tanrısıyım. Sabah akşam yürürüm.”, demiş. Bu tanrının karşısına iki güler yüzlü kişi çıkmış. Yol tanrısından korkmuşlar. Yol tanrısı “Korkmayın, ben sizi kutsarım.”, demiş. Bilin ki bu iyidir.
“I am the road god on a dappled horse. I walk morning and evening,” he said. Two smiling people came before this god and were afraid of him. The road god said: “Do not fear, I will bless you.” Know this: it is good.
iyi / good
3. ırk ●●● ●●● ●●● (3-3-3)
“Altın kanatlı kara kartalım. Daha bedenimin tüyleri büyümemişken, denizin kenarında ne istersem yakalar yerim. Bu kadar güçlüyüm.”, demiş. Bilin ki bu iyidir.
“I am the golden-winged black eagle. Even before the feathers of my body had grown, I caught and ate whatever I wished at the edge of the sea. So strong am I,” it said. Know this: it is good.
iyi / good
4. ırk ● ● ● (1-1-1)
“Beyaz alacalı doğan kuşuyum. Sandal ağacı üzerinde oturup eğlenirim.”, demiş. Bilin ki bu..
“I am the white-dappled falcon. I sit on the sandalwood tree and make merry,” it said. Know this: it is…
yargısız (satır yarım) / no verdict (line breaks off)
5. ırk ●● ●●●● ●● (2-4-2)
Bey kişi atlarına varmış, görmüş ki ak kısrağı tay doğurmuş. “Ona altın damgalı aygırlık yaraşır.” demiş. Develerine varmış, görmüş ki ak devesi yavrulamış. “Ona altın burunluklu buğralık yakışır.” demiş. Evine gelmiş, görmüş ki üçüncü eşi bir oğlan doğurmuş. “Ona beylik yaraşır.” demiş. Bu kişi mutlu bir beymiş. Bilin ki bu çok iyidir.
A bey went to his horses and saw that his white mare had foaled. “A gold-branded stallion’s place suits it,” he said. He went to his camels and saw that his white camel had calved. “A gold nose-ring suits it,” he said. He came home and saw that his third wife had borne a son. “Lordship suits him,” he said. This man was a happy bey. Know this: it is very good.
çok iyi / very good
6. ırk ● ●● ●● (1-2-2)
Ayı ile domuz dağ geçidinde kapışmışlar. Ayının karnı yarılmış, domuzun uzun dişleri kırılmış. Bilin ki bu kötüdür.
A bear and a boar fought in a mountain pass. The bear’s belly was torn open, the boar’s long tusks were broken. Know this: it is bad.
kötü / bad
7. ırk ●● ● ●● (2-1-2)
Bir kişi koşarak gelmiş, iyi haberler getirmiş. Bilin ki bu iyidir.
A man came running and brought good news. Know this: it is good.
iyi / good
8. ırk ● ●● ●●● (1-2-3)
“Altın başlı yılanım. Altın kursağımı bıçakla kesip; beni inimden, başımı bedenimden çıkar.”, demiş. Bilin ki bu kötüdür.
“I am the golden-headed snake. Cut my golden crop with a knife; take me out of my den, my head out of my body,” it said. Know this: it is bad.
kötü / bad
9. ırk ●●● ●● ● (3-2-1)
Büyük bir ev yanmış. Köşesine bucağına kadar hiçbir şeyi kalmamış. Bilin ki bu kötüdür.
A great house burned down. Nothing was left in it, not in a corner nor a nook. Know this: it is bad.
kötü / bad
10. ırk ●● ●●●● ●●● (2-4-3)
“Esneyen parsım. Kamışlar arasında başım. Bu kadar yiğit ve güçlüyüm.”, demiş. Bilin ki bu..
“I am the yawning leopard. I am the lord of the reeds. So brave and strong am I,” it said. Know this: it is…
yargısız (satır yarım) / no verdict (line breaks off)
11. ırk ●●●● ●●●● ●●● (4-4-3)
Elçi sarı atı üstünde, temsilci kahve atı üstünde iyi haberler getirmiş. Bilin ki bu çok iyidir.
The envoy on a yellow horse and the messenger on a brown horse brought good news. Know this: it is very good.
çok iyi / very good
12. ırk ●●● ●●●● ●●● (3-4-3)
Bir kişi ava gitmiş. Orada yığılıp düşmüş ve “Güçlü tanrı göktedir!”, demiş. Bilin ki bu kötüdür.
A man went hunting. There he collapsed and said: “Mighty is the god in the sky!” Know this: it is bad.
kötü / bad
13. ırk ●●● ●●●● ●● (3-4-2)
Dindar yaşlı bir kadın terk edilmiş bir çadırda kalmış. Yağlı kaşığın kenarını yalayıp hayatta kalmış, ölümden kurtulmuş. Bilin ki bu..
A pious old woman was left in an abandoned tent. She licked the rim of a greasy spoon, stayed alive and escaped death. Know this: it is…
yargısız (satır yarım) / no verdict (line breaks off)
14. ırk ●● ●●● ●●●● (2-3-4)
Kuzgun ağaca bağlanmış. “Sıkıca bağla, iyice bağla.”, demiş. Bilin ki bu..
A raven was tied to a tree. “Tie it tight, tie it well,” he said. Know this: it is…
yargısız (satır yarım) / no verdict (line breaks off)
15. ırk ● ●●●● ● (1-4-1)
Üste duman kalkmış, aşağıya toz basmış. Kuş yavrusu uçmuş kaybolmuş, geyik yavrusu koşmuş kaybolmuş, kişioğlu yürümüş kaybolmuş. Tanrı vermişte hepsi üçüncü yılda esen olarak buluşmuş. Hepsi mutlu olup sevinmiş. Bilin ki bu iyidir.
Smoke rose above, dust fell below. The bird chick flew off and was lost, the fawn ran off and was lost, the man walked off and was lost. By God’s grace all met again safe in the third year, and all rejoiced. Know this: it is good.
iyi / good
16. ırk ●● ● ●●●● (2-1-4)
Zayıf bir at semizleşmiş. Başka yer düşleyip koşup gitmiş. Karşıda bir yerde bir hırsıza rast gelmiş. Hırsız, yakalayıp ona binmiş. Yelesinden kuyruğuna kadar yaralanmış. Bilin ki bu kötüdür.
A thin horse grew fat. Dreaming of other lands it ran away. Far off it met a thief. The thief caught it and rode it; it was wounded from mane to tail. Know this: it is bad.
kötü / bad
17. ırk ●● ●●● ●●● (2-3-3)
Bir binek atı çölde yorgun argın kalakalmış. Tanrının kudretiyle dağın üzerinde yol ve su görmüş, çayırlıkta taze ot görmüş. Yürüyerek gidip, su içip taze ot yiyip ölümden kurtulmuş. Bilin ki bu iyidir.
A riding horse was left weary in the desert. By the might of God it saw a road and water on the mountain and fresh grass in the meadow. It walked there, drank, ate the fresh grass and escaped death. Know this: it is good.
iyi / good
18. ırk ●● ●●●● ● (2-4-1)
Çadırın çerçevesi nasıldır? Bacası, penceresi nasıldır? Manzaralıdır. Çatısı nasıldır? İyidir. İpleri nasıldır? Hepsi vardır. Bilin ki bu çok iyidir.
How is the frame of the tent? How are its smoke hole and window? They have a fine view. How is its roof? It is good. How are its ropes? All are there. Know this: it is very good.
çok iyi / very good
19. ırk ●●●● ● ●●● (4-1-3)
Ak bir at üç bölükte rakibini seçmiş, dua etmek için sessizliğe çekilmiş. “Korkma, iyi dua et, endişe etme, iyice yalvar.”, demiş. Bilin ki bu iyidir.
A white horse chose its rival in three troops and withdrew into silence to pray. “Do not fear; pray well, do not worry, beg truly,” it was told. Know this: it is good.
iyi / good
20. ırk ●● ●● ●●● (2-2-3)
“Dişi deve aygırıyım. Beyaz köpüğümü saçarım. Yukarıda göğe çıkar, aşağıda yere girerim. Uyuyanı uyandırarak, yatanı kaldırarak yürürüm. Bu kadar güçlüyüm.”, demiş. Bilin ki bu iyidir.
“I am the she-camel’s stallion. I scatter my white foam. Above I rise to the sky, below I sink into the earth. I walk waking the sleeper, raising the one who lies down. So strong am I,” it said. Know this: it is good.
iyi / good
21. ırk ●●● ●●● ● (3-3-1)
Bir hüthüt kuşu yeni yıl girmeden şakımış. “Heyecanlanma, ona bakma ve onu korkutma.”, demiş. Bilin ki bu..
A hoopoe sang before the new year came. “Do not get excited, do not look at it, do not frighten it,” he said. Know this: it is…
yargısız (satır yarım) / no verdict (line breaks off)
22. ırk ● ● ●● (1-1-2)
Uzun elbiseli bir kadın aynasını göle düşürmüş. Sabah mırıldanmış, akşam homurdanmış. Bilin ki bu sıkıntı sebebidir ve çok kötüdür.
A woman in a long dress dropped her mirror into the lake. In the morning she muttered, in the evening she grumbled. Know this: it is a cause of trouble and very bad.
çok kötü / very bad
23. ırk ●●●● ●●●● ●● (4-4-2)
Bir oğlan kartal gübresi bulmuş. Toprağa: “Yemeğin mübarek olsun.”, demiş. Bilin ki bu iyidir.
A boy found eagle droppings. To the earth he said: “May your food be blessed.” Know this: it is good.
iyi / good
24. ırk ●●● ● ●●● (3-1-3)
Kör bir tay, bir aygırın altında meme aramış. “Gün ortasında kaybedersen gece yarısı nasıl bulursun?”, demiş. Bilin ki bu kötüdür.
A blind foal looked for an udder under a stallion. “If you lose it at noon, how will you find it at midnight?” it was asked. Know this: it is bad.
kötü / bad
25. ırk ●●● ● ●●● (3-1-3)
Bir kişi iki öküzü bir sabana bağlamış. Öküzler öylece kalakalmış. Bilin ki bu kötüye alamettir.
A man yoked two oxen to one plough. The oxen just stood still. Know this: it is a sign of bad.
kötü / bad
26. ırk ●●●● ●● ● (4-2-1)
Şafak sökmüş, yer aydınlanmış, güneş çıkmış, ışık her yere parlamış. Bilin ki bu iyidir.
Dawn broke, the earth grew light, the sun rose and its light shone everywhere. Know this: it is good.
iyi / good
27. ırk ●●●● ●● ●● (4-2-2)
Zengin bir kişinin koyunu korkup kaçmış. Kurda rastlamış. Kurdun ağzı acımış, koyun da kurtulup kaçmış. Bilin ki bu iyidir.
A rich man’s sheep took fright and ran away. It met a wolf. The wolf’s mouth was hurt, and the sheep escaped. Know this: it is good.
iyi / good
28. ırk ●● ● ● (2-1-1)
Bir han tahta geçip ülke kurmuş. Dört bir yandan iyi ve becerikli kişileri toplamış. Ülkesi kalkınmış ve güçlenmiş. Sevinmiş ve sarayını bezemiş. Bilin ki bu iyidir.
A khan took the throne and founded a realm. He gathered good and able people from the four corners. His realm grew and grew strong. He rejoiced and adorned his palace. Know this: it is good.
iyi / good
29. ırk ●●●● ●●● ●● (4-3-2)
Bir kişi, kadınlarını ve oğullarını tehlikede bırakıp kurbanlık hayvanların içini boşaltmak için gitmiş. Ailesine hiçbir şey olmamış, üstüne birde doksan başıboş koyun bulmuş. Oğulları ve eşleri hep beraber sevinmiş. Bilin ki bu iyidir.
A man left his wives and sons in danger to go and dress the sacrificial animals. Nothing happened to his family, and on top of that he found ninety stray sheep. His sons and wives rejoiced together. Know this: it is good.
iyi / good
30. ırk ●●●● ●● ●●● (4-2-3)
Fakir bir kişinin oğlu para kazanmaya gitmiş. Yolculuğu başarılı olmuş. Sevinerek geri gelmiş. Bilin ki bu iyidir.
A poor man’s son went off to earn money. His journey went well and he came back rejoicing. Know this: it is good.
iyi / good
31. ırk ● ●●●● ●●●● (1-4-4)
Bir pars ava çıkmış. Avını bulmuş. Sevinerek inine gelmiş. Bilin ki bu iyidir.
A leopard went out hunting. It found its prey and came back to its den rejoicing. Know this: it is good.
iyi / good
32. ırk ● ● ●●● (1-1-3)
Bir gül yüz olmuş. Yüz gül bin olmuş. Bin gül on bin olmuş. Bilin ki bu faydalıdır, iyidir.
One rose became a hundred. A hundred roses became a thousand. A thousand roses became ten thousand. Know this: it is useful, it is good.
iyi / good
33. ırk ●●●● ●● ●●●● (4-2-4)
Bir kişi suya keçe koymuş. “İyice vur, sıkıca bağla!”, demiş. Bilin ki bu kötüdür.
A man put felt into water. “Beat it well, tie it tight!” he said. Know this: it is bad.
kötü / bad
34. ırk ●● ●●●● ●●●● (2-4-4)
Bir han savaşa gitmiş düşmanını yenmiş. Erlerine, nereye isterseler yerleşmelerine izin vermiş. Kendisi ve erleri ülkeye sevinerek geri dönmüş. Bilin ki bu iyidir.
A khan went to war and defeated his enemy. He let his soldiers settle wherever they wished. He and his soldiers returned to the land rejoicing. Know this: it is good.
iyi / good
35. ırk ●●●● ●●● ●●●● (4-3-4)
Bir er savaşa gitmiş. Dönerken yolda atı yorulup hastalanmış. Sonra bir kuğuya rast gelmiş. Kuğu onu kanatlarına almış, onu anasına babasına ulaştırmış. Anası babası memnun olup sevinmiş. Bilin ki bu iyidir.
A soldier went to war. On the way back his horse grew tired and sick. Then he met a swan. The swan took him on its wings and brought him to his mother and father. His parents were glad and rejoiced. Know this: it is good.
iyi / good
36. ırk ●●●● ● ● (4-1-1)
Unvanlı sevincin yok. Kötü itibar korkun yok. Bayraklar asarak kutlanacak bir kısmetin yok. Bilin ki bu çok kötüdür.
You have no joy of rank. You have no fear of a bad name. You have no fortune to celebrate with flags. Know this: it is very bad.
çok kötü / very bad
37. ırk ● ●●● ●●●● (1-3-4)
Yaşlı bir öküzü; karıncalar, belini biçerek yemiş. Öküz, hareketsiz öylece kalakalmış. Bilin ki bu kötüdür.
Ants gnawed through the waist of an old ox and ate it. The ox just stood there, unable to move. Know this: it is bad.
kötü / bad
38. ırk ●●● ● ●●●● (3-1-4)
Bir köle kız kamışlar arasında yalnız kalmış. Tanrı bundan hoşlanmamış ve “Bu köle kız hatun olsun!”, demiş. Bilin ki bu iyidir.
A slave girl was left alone among the reeds. God did not like this and said: “Let this slave girl become a lady!” Know this: it is good.
iyi / good
39. ırk ●● ●● ●●●● (2-2-4)
Demir kırı bir atın ayaklarını çapraz kösteklemişler. At kımıldayamadan kalakalmış. Bilin ki bu kötüdür.
They hobbled the legs of an iron-grey horse crosswise. The horse stood there, unable to move. Know this: it is bad.
kötü / bad
40. ırk ●●●● ●●●● ● (4-4-1)
Omuzları açık cesur bir genç, tek başına, okunun ucu ile yalçın kayaları yara yara yürümüş. Bu genç böylesine güçlüymüş. Bilin ki bu iyidir.
A brave youth with bare shoulders walked alone, splitting the sheer rocks with the tip of his arrow. So strong was this youth. Know this: it is good.
iyi / good
41. ırk ●●● ●● ●●●● (3-2-4)
Ak benekli bir inek doğurmak üzereymiş. “Öleceğim galiba!”, demiş; fakat ölmemiş. Ak benekli bir erkek buzağı dünyaya getirmiş. Bunu Tanrı'ya kurban etmek uygun olur çünkü inek böylece kötü talihinden kurtulmuş olur. Bilin ki bu iyidir.
A white-spotted cow was about to give birth. “I think I shall die!” she said, but she did not die. She bore a white-spotted bull calf. It is fitting to offer it to God, for so the cow is freed from her bad luck. Know this: it is good.
iyi / good
42. ırk ●●●● ● ●●●● (4-1-4)
Uzun elbiseli bir kadın kabını kacağını bırakıp gitmiş. Sonra iyice düşünmüş. “Kabımdan kacağımdan ayrı nereye gidiyorum ben?”, demiş. Sonra geri gelmiş, kabını kacağını sapasağlam bulmuş. Mutlu olup sevinmiş. Bilin ki bu iyidir.
A woman in a long dress left her pots and jugs and went away. Then she thought it over: “Where am I going without my pots and jugs?” she said. She came back and found them all unharmed. She was happy and rejoiced. Know this: it is good.
iyi / good
43. ırk ●●● ●●● ●●●● (3-3-4)
Bir şahin, su kuşu avlamaya gitmiş. Ama yırtıcı bir kartal yerinden uçup karşısına çıkmış. Bilin ki bu kötüdür.
A hawk went to hunt waterfowl. But a fierce eagle rose from its place and came against it. Know this: it is bad.
kötü / bad
44. ırk ● ●●●● ●● (1-4-2)
Bir şahin “İşte bir tavşan!” diyerek göklerden aşağı inmiş ve onu kapmak istemiş. Bu arada şahinin pençeleri yolunmuş ve tavşanın derisi sıyrılmış. Şahin pençeleri yolunmuş olarak uçup gitmiş, tavşan derisi soyulmuş olarak koşup gitmiş. Bilin ki bu kötüdür.
A hawk cried “There’s a hare!” and swooped down from the sky to seize it. The hawk’s talons were torn out and the hare’s skin was scraped off. The hawk flew away without talons, the hare ran away without its skin. Know this: it is bad.
kötü / bad
45. ırk ● ●●● ●● (1-3-2)
“Geyik yavrusuyum. Otsuz ve susuz nasıl yaparım? Nasıl hayatta kalırım?”, demiş. Bilin ki bu kötüdür.
“I am a fawn. Without grass and without water, what shall I do? How shall I live?” it said. Know this: it is bad.
kötü / bad
46. ırk ● ●●● ●●● (1-3-3)
Bir deve bir bataklığa düşmüş. Batarken, yine otlamaya devam etmiş, fakat kendisini de bir tilki yemiş, der. Bilin ki bu kötüdür.
A camel fell into a swamp. As it sank it kept on grazing, but a fox ate it, they say. Know this: it is bad.
kötü / bad
47. ırk ● ● ●●●● (1-1-4)
Adamın biri konukluğa gitmiş. Yolda Tanrı'ya rastlamış. Ondan kut dilemiş. Tanrı da onu kutsamış: “Ağılında atların olsun, ömrün uzun olsun!”, demiş. Bilin ki bu iyidir.
A man went visiting. On the road he met God and asked Him for good fortune. God blessed him: “May your fold be full of horses, may your life be long!” Know this: it is good.
iyi / good
48. ırk ●●● ●●●● ●●●● (3-4-4)
“Yaşlı yol tanrısıyım. Kırıkları onarırım, çıkıkları yerine oturturum. Evreni düzene sokarım. Hayırlı olsun!”, demiş. Bilin ki bu..
“I am the old road god. I mend what is broken and set what is out of joint. I put the world in order. May it be blessed!” he said. Know this: it is…
yargısız (satır yarım) / no verdict (line breaks off)
49. ırk ●●● ●●●● ● (3-4-1)
Bir kaplan avlanmaya gitmiş. Ortalık yerde bir yaban keçisine rastlamış. Benekli yaban keçisi gidip yalçın bir kayaya çıkmış, ölümden kurtulmuş. Ölümden kurtulup sevinç ve neşe içinde anasına varmış. Bilin ki bu iyidir.
A tiger went hunting. In the open it met a wild goat. The spotted goat climbed a sheer rock and escaped death; saved, it went to its mother in joy. Know this: it is good.
iyi / good
50. ırk ● ●●●● ●●● (1-4-3)
Demir kırı atın kuyruğunu düğümle ve onu rüzgârı kırana kadar son süratle sürersin; yağız atı da yıkılıp yere yayılıncaya kadar koşturursun. Öyle ki, dokuz kat keçesi yırtılıp delininceye kadar terler. Bilin ki bu kötüdür.
You knot the tail of the iron-grey horse and ride it at full speed till you break the wind; you drive the bay horse till it collapses on the ground, till it sweats through nine layers of felt. Know this: it is bad.
kötü / bad
51. ırk ●●●● ●●● ●●● (4-3-3)
“Yırtıcı kara kartalım. Yeşil kayalar yazlığım, kızıl kayalar kışlığım. Dağlarda kalmak hoşuma gider.”, demiş. Bilin ki bu..
“I am the fierce black eagle. The green rocks are my summer home, the red rocks my winter home. I love to stay in the mountains,” it said. Know this: it is…
yargısız (satır yarım) / no verdict (line breaks off)
52. ırk ●●● ● ●● (3-1-2)
Kişi kaygılanmış, gök bulutlanmış. Bulutlar arasından güneş doğmuş, kaygılar arasından sevinç gelmiş. Bilin ki bu iyidir.
The man was worried, the sky was clouded. Through the clouds the sun rose, through the worries joy came. Know this: it is good.
iyi / good
53. ırk ●● ●●● ●● (2-3-2)
Boz bulut yürümüş, halk üstüne yağmur bırakmış, kara bulut yürümüş her şeyin üstüne yağmur bırakmış. Ekinler olgunlaşmış, taze otlar çıkmış. Hayvanlar ve insanlar için iyi olmuş. Bilin ki bu iyidir.
The grey cloud moved and let rain fall on the people; the black cloud moved and let rain fall on everything. The crops ripened, fresh grass sprang up. It was good for animals and people. Know this: it is good.
iyi / good
54. ırk ● ●●● ● (1-3-1)
Kölenin sözü beyinden ricadır, kuzgunun sözü Tanrı'ya yakarıştır. Bunları yukarıda Tanrı işitir, aşağıda insan bilir. Bilin ki bu iyidir.
The word of a slave is a plea to his lord, the word of the raven is a prayer to God. God hears it above, man knows it below. Know this: it is good.
iyi / good
55. ırk ●●●● ● ●● (4-1-2)
Yiğit bir adamın oğlu savaşa gitmiş. Savaş alanında kendinden söz ettirmiş. Evine gelirken ünlü ve mutlu, atı da yetkin olarak gelmiş. Bilin ki bu çok iyidir.
A brave man’s son went to war. On the battlefield he made his name. He came home famous and happy, and his horse came home strong. Know this: it is very good.
çok iyi / very good
56. ırk ●● ●●● ● (2-3-1)
“Sürüsü ile mutlu bir aygırım. Cevizlikler yazlığım, kuşluklar kışlağım. Buralarda yaşayıp mutlu olurum”. Bilin ki bu iyidir.
“I am a stallion, happy with my herd. The walnut groves are my summer home, the thickets my winter home. Here I live and am happy.” Know this: it is good.
iyi / good
57. ırk ●● ●● ● (2-2-1)
Sevgilisi ölmüş, kovası donmuş. “Sevgilisi nasıl ölür, o bir beydir. Kovası nasıl donsun, o güneşlik yerdedir.”, demiş. Bilin ki bu falın başında biraz keder vardır ama sonra yine iyiye varır.
His beloved died, his bucket froze. “How could his beloved die? He is a bey. How could his bucket freeze? It is in a sunny place,” he said. Know this: at the start of this omen there is some grief, but then it turns to good.
başı kötü, sonu iyi / bad at first, good in the end
58. ırk ●●● ●● ●● (3-2-2)
Bir oğlan babasına ve anasına öfkelenerek kaçıp gitmiş. Sonra düşünmüş, geri gelmiş. Anamın öğüdünü alayım, babamın sözünü dinleyeyim diye geri gelmiş. Bilin ki bu iyidir.
A boy got angry with his father and mother and ran away. Then he thought it over and came back: “Let me take my mother’s counsel and heed my father’s word,” he said. Know this: it is good.
iyi / good
59. ırk ●●● ●● ●●● (3-2-3)
“Yetmiş yaşında gelmişi korkutmayın, bir aylık olmuşu bozdurmayın. Onlara iyilik olsun.”, demiş. Bilin ki bu iyidir.
“Do not frighten the one who has reached seventy, do not disturb the one who is a month old. Let good come to them,” he said. Know this: it is good.
iyi / good
60. ırk ●●●● ●●● ● (4-3-1)
“Dokuz çatallı boynuzu olan erkek geyiğim. Yüksek dizlerimin üstüne çıkarak böğürürüm. Beni yukarıda Tanrı işitir, aşağıda insanoğlu bilir. Bu kadar güçlüyüm.” demiş. Bilin ki bu iyidir.
“I am the stag with nine-branched antlers. Rising on my high knees I bellow. God hears me above, mankind knows me below. So strong am I,” it said. Know this: it is good.
iyi / good
61. ırk ●●● ●●●● ● (3-4-1)
Turna kuşu tüneğine konmuş. Farkına varmadan tuzağa takılmış, uçamadan kalakalmış. Bilin ki bu kötüdür.
The crane landed on its perch. Without noticing it was caught in a snare and could not fly. Know this: it is bad.
kötü / bad
62. ırk ●● ● ●●● (2-1-3)
“Yorgun geyiğim. Yazlığım olan dağıma çıkarım, yazı orada geçiririm. Mutluyum.”, demiş. Bilin ki bu iyidir.
“I am the weary deer. I climb my summer mountain and spend the summer there. I am happy,” it said. Know this: it is good.
iyi / good
63. ırk ● ●● ● (1-2-1)
Hanın ordusu ava çıkmış. Avlak içine bir erkek karaca girmiş. Onu elleri ile tutmuşlar. Hanın bütün erleri sevinmiş. Bilin ki bu iyidir.
The khan’s army went hunting. A roebuck came into the hunting ground and they caught it with their hands. All the khan’s soldiers rejoiced. Know this: it is good.
iyi / good
64. ırk ●●● ●●●● ● (3-4-1)
“Ak boyunlu boz şahinim. Manzaralı kayalıklara konup etrafa bakınırım, üstü cevizle dolu kavak üzerine inip yazı geçiririm.”, demiş. Bilin ki bu çok iyidir.
“I am the white-necked grey falcon. I perch on rocks with a view and look around; I come down on a poplar full of walnuts and spend the summer,” it said. Know this: it is very good.
çok iyi / very good
65. ırk ●●● ●●● ●● (3-3-2)
Semiz atın ağzı sertleşmiş. Sahibi onu iyileştirmek için hiçbir şey yapamamış. Bilin ki bu kötüdür.
The fat horse’s mouth grew hard. Its owner could do nothing to heal it. Know this: it is bad.
kötü / bad
Türkçe metin: Vikipedi, “Irk Bitig” maddesi (CC BY-SA 4.0); Talat Tekin’in yayımına dayanır. Turkish text: Turkish Wikipedia, “Irk Bitig” (CC BY-SA 4.0), after Talat Tekin’s edition; English translated for the game. Lisans: CC BY-SA 4.0 — https://tr.wikipedia.org/wiki/Irk_Bitig